Pojęcie domu na gruncie wypadku w drodze z domu do pracy
Pytanie:
Czy jako wypadek w drodze do pracy z domu można zaliczyć inne miejsca niż adres zameldowania? Np. droga z hotelu, od domu dziewczyny, czy z miejsca zamieszkania tymczasowego (wynajem domu/mieszkania)?
Odpowiedź:
Uwzględniając brak ustawowych obostrzeń w zakresie oceny pojęcia „dom” na gruncie problematyki wypadku w drodze do pracy można uznać, że za wypadek „w drodze” będzie mogło być uznane zdarzenie, do którego dochodzi w czasie drogi między innym miejscem pobytu (zamieszkania) niż to, w którym zwykle przebywa – np. w swoim domu czy mieszkaniu. W grę wchodzą więc mieszkania lub domy wynajęte, jak również hotele. Nie można również kategorycznie wykluczyć zakwalifikowania w konkretnym przypadku, w kategoriach wypadku w drodze do pracy, w sytuacji kiedy do zdarzenia dochodzi w czasie pokonywania drogi od domu (mieszkania) rodziny lub partnera – szczególnie gdy poszkodowany regularnie korzysta z takiej nieruchomości.
Wypadek w drodze do pracy
Pojęcie wypadku w drodze do pracy lub z pracy zawarte jest w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Według tych przepisów za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze:
- do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego,
- jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana.
Ponadto za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się też przypadki, gdy droga ta została przerwana, jeżeli:
- przerwa była życiowo uzasadniona i
- jej czas nie przekraczał granic potrzeby, a także wówczas,
- droga, nie będąc drogą najkrótszą, była dla ubezpieczonego, ze względów komunikacyjnych, najdogodniejsza.
W praktyce konstrukcja definicji wypadku w drodze do pracy – oraz z pracy może powodować uzasadnione wątpliwości w zakresie kwalifikacji konkretnego zdarzenia w kategoriach wypadku w drodze do lub z pracy. Wynika to z braku zdefiniowania poszczególnych elementów składowych definicji omawianego typu wypadku.
Nie zawsze z domu
Pojęcie drogi do pracy lub z pracy w kontekście uznania danego zdarzenia za wypadek „w drodze…” zostało rozszerzone. Za drogę do pracy lub z pracy uważa się oprócz drogi z domu do pracy lub z pracy do domu również drogę do miejsca lub z miejsca innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych, zwykłego spożywania posiłków oraz odbywania nauki lub studiów.
Problemem w kontekście postawionego pytania jest ustalenie zakresu pojęcia „dom” oraz możliwość rozpoczęcia drogi do pracy z innego miejsca niż np. stałe miejsce zamieszkania czy zameldowania – w kontekście uznania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy.
Pojęcie dom na potrzeby ustalania danego zdarzenia za wypadek w drodze do pracy nie w każdym przypadku może być utożsamiane wyłącznie z domem, lub mieszkaniem w którym pracownik stale mieszka lub przebywa – czyli jest np. zameldowany.
Uwaga!
Dom na potrzeby postępowania w zakresie kwalifikacji zdarzenia nie musi być miejscem, w którym pracownik na stałe mieszka – może bowiem wynajmować mieszkanie – niezależnie od okresu najmu.
Jak najbardziej droga z hotelu do pracy również wpisuje się w drogę „z domu” do pracy – przy zachowaniu pozostałych warunków wynikających z przepisów. Oczywiście należy przyjąć, że chodzi tu o hotel, z którego usług pracownik korzysta zgodnie z przeznaczeniem – czyli traktuje to miejsce w kategoriach miejsca zamieszkania – oczywiście czasowego – np. w ramach podróży służbowej czy delegowania do pracy na terenie innej miejscowości.
Orzecznictwo
Z orzeczenia Sądu Najwyższego z 21 stycznia 1980 r. III URN 59/79 wynika, iż w uzasadnionych przypadkach za dom może być uznane również miejsce inne niż miejsce zameldowania, jeżeli było ono aktualnym miejscem pobytu pracownika, np. hotel, mieszkanie wynajęte itp.
Bardziej problematyczne wydaje się ocena czy wypadkiem „w drodze” będzie zdarzenie, do którego dochodzi między mieszkaniem (domem) rodziny poszkodowanego lub jego partnera życiowego a pracą – przy zachowaniu pozostałych kryteriów zdarzenia jakim jest wypadek w drodze do pracy. Odnosząc się do powyższej wątpliwości wydaje się, że dużo zależy od częstotliwości i zakresu korzystania z nieruchomości, o której mowa wyżej.
Można przyjąć, że wypadkiem „w drodze” będzie mogło być jak najbardziej zdarzenie, do którego dochodzi w sytuacji gdy pracownik regularnie mieszka u rodziny czy u swojego partnera (partnerki) – w takim przypadku faktyczna zmiana miejsca pobytu w stosunku do miejsca zameldowania nie powinna mieć wpływu na kwalifikację zdarzenia.
Podstawa prawna